ตึกเก่า…คุณค่า…ที่พม่ามองเห็น

 ตึกเก่า…คุณค่า…ที่พม่ามองเห็น
Spread the love

เรื่อง : อภิรักษ์ หาญพิชิตวณิชย์

“ พม่าไม่ได้มีแค่วัด ” ผมมักจะเอ่ยถึงพม่า ( เมียนมา ) แบบนี้เสมอ เวลาที่มีคนมาถามว่า “ทำไมชอบไปที่พม่าบ่อยๆ”???
.
ส่วนตัวผมแม้ว่าจะชื่นชอบ และ นิยมความงามพุทธศิลป์ในพม่า แต่ต้องยอมรับว่าความงดงามของสถาปัตยกรรม และ อาคารสถานที่ต่างๆของพม่านั้น เป็นสิ่งที่ผมชื่นชอบ และ ชื่นชมอย่างมาก ด้วยเหตุผลที่ว่า มีมากมายหลายแห่ง ใหญ่โตโอฬาร และ เข้าถึงได้ง่าย


.
การปกครองของบริตาเนียหรือสหราชอาณาจักรหรือที่เรารู้จักในชื่อประเทศอังกฤษในพม่านั้น อยู่ระหว่างปี พ.ศ. 2367 – 2491 โดยเริ่มต้นจากสงครามพม่า -อังกฤษ ซึ่งนำพม่าไปสู่การกลายเป็นมณฑลหนึ่งของบริติชอินเดีย ขึ้นตรงกับรัฐบาลกัลกัตตา
.
โดยพื้นที่หลายส่วนของพม่า เช่น ยะไข่ ตะนาวศรี ถูกผนวกเข้ากับอังกฤษหลังสงครามพม่า-อังกฤษครั้งที่ 1 และ พม่าตอนล่างถูกผนวกหลังสงครามพม่า-อังกฤษครั้งที่ 2 ส่วนที่ถูกผนวกนี้กลายเป็นมณฑลขนาดเล็กที่เรียกบริติชพม่าในบริติชอินเดีย
.
ส่วนพม่าตอนบนถูกผนวกหลังสงครามพม่า-อังกฤษครั้งที่ 3 และพม่าทั้งหมดกลายเป็นมณฑลหนึ่งของบริติชอินเดียใน พ.ศ. 2380 ต่อมา พม่าได้แยกการบริหารออกมาต่างหาก และได้รับเอกราชในวันที่ 4 มกราคม พ.ศ. 2491


.
ด้วยความที่เป็นอาณานิคมของสหราชอาณาจักรทำให้การสร้างบ้านแปงเมืองของประเทศแม่ ต้องทำเพื่อให้เกิดประโยชน์ที่สุดของประเทศต้นทาง ซึ่งการเลือกที่ตั้งบัญชาการไม่แตกต่างจากที่อื่นๆของอังกฤษในภูมิภาคนี้ คือ ใกล้น้ำ คมนาคมขนส่งสะดวก โดยมีการวางผังเมืองเป็นตาราง และ กำหนดให้แต่ละกิจกรรมอยู่ในแต่ละย่านอย่างเป็นสัดส่วนเพื่อประโยชน์ในการปกครอง ทั้งส่วนราชการ สำนักงาน พื้นที่การค้า และ ย่านที่แบ่งตามเชื้อชาติของผู้คนที่อาศัย หรือ ทำมาหากินที่นี่
.
โดยกลุ่มอาคารแรกมีนั้นหนีพ้น อาคารไปรษณีย์โทรเลข กลุ่มอาคารบริหาร และ ที่ทำการส่วนราชการต่างๆ
.
ปัจจุบันแม้ว่าพม่าจะไม่ได้เป็น #เมืองขึ้น หรือ #อาณานิคม ของชาติใดแล้ว แต่สิ่งที่หลงเหลือให้เห็นเป็นความงดงามทางสถาปัตยกรรมนั้นมีอยู่มาก แม้จะรักษาไม่ได้อย่างเต็มที่เมื่อเทียบกับสิงคโปร์ที่เคยเป็นเมืองขึ้นอังกฤษเช่นกัน แต่ทว่าเรื่องของความงาม ความหลากหลาย และ ปริมาณของอาคารเก่าแก่นั้น เฉพาะ ย่างกุ้งเมืองเดียวก็มีมากมากว่าสิงคโปร์หลายเท่านัก
.
เอาล่ะ ! พม่านั้นแม้ว่าจะไม่ได้บูรณะอาคารอย่างเป็นระบบเหมือนกับหลายๆประเทศที่มีงบประมาณที่มากกว่า แต่ทว่ามุมมองในการรักษาอาคารนั้นน่าสนใจตรงที่มีหลักการคือให้อาคารได้ถูกใช้งาน และ รักษาตามสภาพโดยหน่วยงาน หรือ เอกชนที่ใช้อาคารแห่งนั้น


.
ซึ่งหลายอาคารแม้ว่าจะมีอายุอานามกว่าร้อยปีแต่ก็ยังดำรงอยู่ ไม่ว่าจะเป็นสำนักงานไปรษณีย์โทรเลข อาคารกรมเจ้าท่า อาคารของกรมศุลกากร หรือ ที่ทำการศาลฎีกา ซึ่งย้ำว่าอาคารที่กล่าวมาข้างต้นและอีกหลายๆสิบอาคาร ปัจจุบันยังคงถูกใช้งานตามภารกิจที่ระบุจนถึงทุกวันนี้
.
ขณะที่อาคารที่เก่าแก่ทรุดโทรมอื่นๆนั้น หลายแห่งถูกทิ้งร้าง และมีทุบทำลายไปบ้างด้วยเหตุผลทางการเมืองและการทหาร แต่ทว่าอาคารอื่นๆ ก็มีแนวทางบูรณะซ่อมแซมที่แตกต่างกันออกไป อย่างกลุ่มอาคารสำนักงานเลขานุการ ซึ่งเคยเป็นศูนย์กลางการบัญชาการ และ เป็นสถานที่ที่นายพลอองซานกับรัฐมนตรีอีก 6 คนถูกลอบสังหาร ปัจจุบันนั้นกำลังอยู่ในช่วงบูรณะตึกให้เป็นพิพิธภัณฑ์ ขณะที่บางปีกอาคารได้ให้เอกชนเช่า และ พัฒนาขึ้นมาเป็นธุรกิจบริการ หรือ พื้นที่ในเชิงพาณิชย์
.
สำหรับการพัฒนาอาคารในอีกรูปแบบหนึ่งที่มีมากขึ้นตามกระแสการเปิดประเทศ ซึ่งพม่าพร้อมให้ชาวต่างชาติเข้ามาเที่ยวมากขึ้น คือ ให้เอกชนนำไปบริหารหรือ เช่าระยะยาว เช่นอาคารสไตล์โรมันที่ทิ้งร้างมานาน ที่อยู่ริมแม่น้ำย่างกุ้งบนถนนสแตรนด์ ซึ่งเคยเป็นอาคารศาลยุติธรรมมาก่อน ปัจจุบันทางการก็ให้ธุรกิจโรงแรมต่างชาติมาพัฒนาเป็นโรงแรมระดับ 5 ดาวในชื่อ Rosewood Yangon มาอวดโฉมให้นักท่องเที่ยวเข้าไปสัมผัสกันได้แล้ว
.
และไม่ไกลกับอาคารนี้เป็นที่ตั้งของโรมแรมคลาสสิกอย่าง The Strand Hotel ซึ่งในอดีตเป็นของสองพี่น้องชาวอาร์เมเนียน เจ้าของธุรกิจในเครือซาร์กี้ที่กว้างขวางในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในอดีต ซึ่งก่อนหน้านั้นเปิดกิจการโรงแรมในเมืองปีนัง รวมถึง โรงแรมราฟเฟิลที่สิงคโปร์ ก่อนที่จะขยายกิจการมายังเมืองย่างกุ้งเป็น เดอะ สแตรนด์
.
บอกกล่าวเล่าเรื่องโดยสังเขปนี้ก็เพื่อจะชี้ชวนให้ได้เห็นว่า ประเทศพม่า ที่คนไทยมองว่ามีระดับการพัฒนาทางเศรษฐกิจที่ช้ากว่าไทย แต่เขาจัดการเรื่องเมือง เรื่องการอนุรักษ์ได้อย่างสมดุลมากกว่าไทยในหลายมิติ
.
ซึ่งนอกเหนือจากอาคารเก่าแล้ว ต้นไม้ที่ย่างกุ้งก็แทบจะไม่มีการโค่น หรือ ถอนออกจากที่เดิม ทั้งในสวน ข้างถนน หรือ แม้แต่ซอกตึกที่ไม่มีใครเห็น
.
จริงอยู่ หลายคนอาจจะบอกว่า “ เมื่อเขาพัฒนาช้ากว่า การทำลายก็ช้ากว่า ” แต่ใช่หรือที่ “ พัฒนาเร็วกว่า ต้องรื้อ ต้องตัด ต้องโค่น ต้องถอน ให้ไวกว่า “

247editor

247editor

Related post